Τετάρτη, 7 Νοεμβρίου 2018

Το μέλλον της Τοπικής Αυτοδιοίκησης

Η γραφειοκρατία το κυριότερο πρόβλημα
του Γιάννη Καπάκη*



Συχνά-πυκνά γίνεται λόγος για το μέλλον της Τοπικής Αυτοδιοίκησης στη Χώρα μας, το οποίο χαρακτηρίζεται δυσοίωνο. Διατυπώνονται απόψεις και εισηγήσεις για λήψη δραστικών μέτρων, αλλά το κυρίως ζητούμενο, η λεγόμενη μεταρρύθμιση των δήμων, παραμένει σε θεωρητικό επίπεδο. Από τη μια το κεντρικό κράτος, δηλαδή η κυβέρνηση έχει περιορίσει σε σχέση με το παρελθόν την ετήσια χρηματοδότηση της προς στους δήμους και από την άλλη αποφεύγει να τους εκχωρήσει σημαντικές αρμοδιότητες για να τους καταστήσει πραγματικά ανεξάρτητους, ώστε να μπορέσουν να εφαρμόσουν καινοτόμα προγράμματα, μακριά από τη γραφειοκρατία κρατικών υπηρεσιών.

Η ψήφιση του νέου νόμου ΚΛΕΙΣΘΕΝΗΣ που αποτελεί πλέον το νέο τοπίο στην Αυτοδιοίκηση Α’ και Β’ βαθμού, απαντά σε μεγάλο βαθμό στις προκλήσεις της εποχής και φαίνεται ότι μπορεί να αποτελέσει ένα  «εργαλείο» για πιο ουσιαστικές και πιο δημοκρατικές διαδικασίες στην Αυτοδιοίκηση. 

Καίρια παρέμβαση κατά τη γνώμη μου είναι η δυνατότητα σε δημοτικό και περιφερειακό επίπεδο, δημοψηφισμάτων, του κατ’ εξοχήν δηλαδή θεσμού δημοκρατίας και έκφρασης της βούλησης του πολίτη. Και μάλιστα με πρωτοβουλία όχι μόνο των αυτοδιοικητικών θεσμών αλλά και κατόπιν λαϊκής πρωτοβουλίας.

Παράλληλα ενισχύεται ο ρόλος των τοπικών κοινοτήτων που πλέον θα διαχειρίζονται αυτόνομα τα αναλογούντα κονδύλια για την κατασκευή έργων τοπικής εμβέλειας αλλά μεγάλης σημασίας για την τοπική ανάπτυξη.
Ωστόσο, το κύριο πρόβλημα που αντιμετωπίζουν οι δήμοι και δεν επιλύεται ούτε με τον νόμο είναι η γραφειοκρατία.  Προφανώς δεν είναι εύκολο θέμα. Στη Ευρώπη, κυρίως στις κεντροβόρειες χώρες, πολλοί  φορείς της τοπικής αυτοδιοίκησης έχουν καταφέρει να ξεφύγουν από τα δεσμά της γραφειοκρατίας, να συνενώσουν υπηρεσίες, να καταστούν ευέλικτοι και να εργαστούν κάτω από αυστηρώς μετρήσιμα κριτήρια, όσον αφορά στην απόδοση του προσωπικού.
Σε τέτοιους δήμους δε θα δεις στοίβες με πάσης φύσεως φακέλους, αλλά το αντίθετο πλήρη κινητικότητα και αποτελεσματικότητα με τη μέθοδο της ηλεκτρονικής διακυβέρνησης. Επιπλέον, παρέχεται στους υπαλλήλους η δυνατότητα  να εργάζονται και από το σπίτι τους ή από όποιο άλλο χώρο επιλέγουν, αρκεί να είναι στο τέλος του μήνα εντός των πλαισίων αποδοτικότητας που τους καθορίζει ο προϊστάμενος. Η απόδοση αξιολογείται με αυστηρώς μετρήσιμα κριτήρια κι όχι μέσα από ένα τυπικό ωράριο και θεωρητικές προσεγγίσεις. Όσοι είναι εκτός των προκαθορισμένων δεικτών απόδοσης, όσοι συστηματικά αδυνατούν ν’ ανταποκριθούν, τίθενται από το σύστημα εκτός.
Οι σύγχρονοι αυτοί δήμοι λειτουργούν με ένα κοινό χαρακτηριστικό: Τη μείωση του κόστους για το δημότη. Την προσφορά καλύτερων υπηρεσιών με μικρότερο οικονομικό τίμημα. Αυτό εξασφαλίζει πρώτα την αποδοχή του κοινωνικού συνόλου, οπότε η εφαρμογή καινοτόμων μέτρων είναι εύκολο να γίνει αποδεκτή.
Τι επικρατεί στην Άνδρο  κατ’ αντιστοιχία;
Τεράστια γραφειοκρατία. Το σύστημα είναι «πνιγμένο» μέσα σε χιλιάδες φακέλους που πηγαινοέρχονται από γραφείο σε γραφείο.
Κατά τη γνώμη μου ένας τρόπος υπάρχει για να πάει μπροστά ο Δήμος της Άνδρου: Να πάρει ο ίδιος πρωτοβουλίες και να εφαρμόσει μέτρα συνένωσης υπηρεσιών. Να αξιοποιήσει τον ιδιωτικό τομέα, να μειώσει έξοδα, να προσφέρει καλύτερες υπηρεσίες, για να μπορεί να έχει δίπλα του και το δημότη.
Αλλά για να πετύχει ο δήμος τα παραπάνω θα πρέπει να αλλάξει ριζικά ο τρόπος λειτουργίας και η εσωτερική συγκρότηση των δομών του, έτσι ώστε να υπηρετηθεί το τετράπτυχο αρχών :

Συμμετοχή – Αποτελεσματικότητα – Διαφάνεια – Λογοδοσία

  Συμμετοχή σε ότι αφορά στη δυνατότητα ευρύτατης κοινωνικής διαβούλευσης και ελέγχου, καθώς και στο δημοκρατικότερο τρόπο λειτουργίας και στην αναβάθμιση των συλλογικών οργάνων.

  Αποτελεσματικότητα στην παροχή υπηρεσιών.

  Διαφάνεια στη διοίκηση και τη διαχείριση με διαπαραταξιακές  επιτροπές χωρίς αποκλεισμούς και τέλος,
  Λογοδοσία της δημοτικής αρχής στον πολίτη και την τοπική κοινωνία.

Οι αιρετοί είναι οι πρωταγωνιστές και εκείνοι πρέπει να διαμορφώνουν το πλαίσιο των αποφάσεων και των αλλαγών. 

Είναι ανάγκη να «φυσήξει» άνεμος δημιουργίας και μεταρρυθμίσεων με ακρογωνιαίο λίθο το ανθρώπινο δυναμικό που υπηρετεί την Αυτοδιοίκηση.

Με νέες και ρηξικέλευθες απόψεις και ιδέες, με διάθεση για εποικοδομητικό έργο και με τόλμη ώστε να σπάσουν στεγανά, να ξεφύγουμε από αγκυλώσεις και στασιμότητες.

Με το βλέμμα σε ό, τι πιο σύγχρονο και επωφελές συμβαίνει στις προηγμένες χώρες και μπορεί να εφαρμοστεί στην Ελλάδα.

Με διάθεση να κάνουμε το παραπάνω και όχι το αυτονόητο.


* Επικεφαλής της ελάσσονος αντιπολίτευσης του Δήμου Άνδρου

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου